Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен елімізде «Таза Қазақстан» ауқымды республикалық экологиялық акциясы өтуде. Бұл бастаманың мақсаты – еліміздегі экологиялық жағдайды жақсарту ғана емес, сонымен қатар азаматтардың экологиялық жауапкершілікті ойлауын қалыптастыру, сана мен ой тазалығын сақтау, отансүйгіштік, табиғатты аялау мәдениетін дамыту, сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау мәселелеріне қоғамның қатысуын арттыру.
Елімізде жүріп жатқан экологиялық акция барған сайын қоғам өмірінің саналы бөлігіне айналып келеді. Аулаларын, көшелерін, саябақтарын таза ұстап, ағаш отырғызуға, сенбіліктерге және қоршаған орта мен өмір сапасын жақсартуға бағытталған басқа да іс-шараларға белсене қатысатын қазақстандықтар көбейіп келеді. Бастама іске қосылғалы бері 10,4 млн-нан астам адам экологиялық акцияға қатысты.
Мемлекеттік шаралар және заңнамалық өзгерістер
Үкімет қоғамдық бастамалармен қатар, Мемлекет басшысының «Әділетті Қазақстан: заң мен тәртіп, экономикалық өсім, қоғамдық оптимизм» атты Қазақстан халқына Жолдауын және өзге де тапсырмаларын жүзеге асыру аясында экологиялық саясатты жаңғырту бағытында ауқымды жұмыстар жүргізуде. Басым бағыттардың бірі – экологиялық бақылауды цифрландыру, озық табиғатты қорғау технологияларын енгізу, сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау мәселелерін реттейтін нормативтік-құқықтық базаны жаңарту.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасын орындау мақсатында 2024 жылдың қазан айында «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетті дамытудың 2024-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы Үкімет қаулысы қабылданды. Бұл құжат қоғамда экологиялық құндылықтар қалыптастыру саласындағы мемлекеттік саясаттың стратегиялық бағытын айқындайды.
«Таза Қазақстан» тұжырымдамасының негізгі бағыттары
Тұжырымдама экологиялық мәдениетті қалыптастырудың кешенді тәсіліне бағытталған. Негізгі бағыттар арасында:
- халықтың экологиялық санасы мен тәртібін дамыту;
- экологиялық жауапкершілікке құрылған өмір салтына ынталандыру жүйесін құру;
- экологиялық ағартушылық және білім беру;
- экология мәселелерін ақпараттық тұрғыда кеңінен жариялау.
«Тұжырымдама азаматтардың табиғатқа деген құрметін қалыптастыруға, қоршаған ортаны қорғаудың маңыздылығын түсінуге және экологиялық мәселелерді шешуге белсенді қатысуға бағытталған», — деп атап өтті экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев.
Мұндағы бизнес пен ірі кәсіпорындардың рөліне ерекше назар аударылып отыр – олар табиғатты қорғау бастамаларын жүзеге асыруда маңызды серіктестер ретінде қарастырылады. Қазақстандағы көптеген компаниялар қазірдің өзінде-ақ «Таза Қазақстан» аясындағы іс-шараларға қатысып, орнықты технологияларды енгізуде және өздері орналасқан өңірлердегі экожобаларды қолдауда.
Тұжырымдаманы іске асыру үшін аумақтарды көгалдандыру, эковолонтерлік қозғалысты дамыту, экологиялық конкурстар өткізу және орнықты даму мәселелері бойынша халықпен белсенді жұмыс істеу жөніндегі нақты іс-шараларды қамтитын іс-қимыл жоспары әзірленді. Сонымен қатар, жергілікті атқарушы органдар өңірлік жоспарларын бекітті, бұл бастаманы еліміздің әрбір өңірінің ерекшеліктеріне қарай бейімдеуге мүмкіндік береді.
Көпшіліктің қатысуы және аймақтық акциялар
2025 жылдың басынан бері «Таза Қазақстан» республикалық бастамасы аясында бүкіл ел бойынша 767-ден астам іс-шара өткізілді. Олардың ішінде дәстүрге айналған белгілі экологиялық акциялар бар:
- «Таза кәсіп – таза аймақ» – таза өндіріс құру,
- «Киелі мекен» – табиғи және қасиетті жерлерді қорғау,
- «Таза өлке» – аумақтарды көпшілікпен тазалау,
- «Мөлдір бұлақ» – бұлақтар мен су айдындарының тазалығын сақтау.
Бұл акциялардың әрқайсысы қоршаған ортаны жақсартуға үлес қосады және қоғамның әртүрлі топтарының: азаматтардың, бизнестің, студенттердің, мектеп оқушыларының және билік өкілдерінің күш-жігерін біріктіреді.
Қалдықтарды басқару – проблемадан шешімге жасалған қадам
Мемлекет басшысы «Әділетті Қазақстан: заң мен тәртіп, экономикалық өсім, қоғамдық оптимизм» атты Қазақстан халқына Жолдауында «Таза Қазақстан» шарасы аясында бірнеше айдың ішінде жүздеген мың үй ауласы тазартылып, миллион тоннадан астам қоқыс жиналғанын атап өтті. Осындай игі шаралардың арқасында елімізде жаңа мәдениет, жаңа қоғамдық этика орнығып келеді. Ұлттың жаңа сапасы осындай нақты шаралар арқылы қалыптасады.
«Таза Қазақстан» тұжырымдамасының негізгі бағыттарының бірі – қалдықтармен жауапты жұмыс істеу. Ресми деректер бойынша, елімізде жыл сайын 4,5 млн тоннадан астам коммуналдық қалдық шығады, бұл ретте 2024 жылы қайта өңдеу деңгейі 25,8% ғана болды, демек әрі қарай да инфрақұрылымды дамытып, халықты хабардар ету жұмыстарын жалғастыру қажет. Осы мақсатта еліміздің қалаларында қайта өңделетін шикізат қабылдайтын әрі тұрғындарды тапсырған пластик пен алюминий үшін бонуспен ынталандыратын экобокстар мен фандоматтар белсенді түрде орнатылып жатыр. Бүгінде жеке бизнес Астана, Алматы, Ақтөбе және Өскемен сияқты ірі қалаларда 100-ден астам фандомат орнатты.
«Бұдан басқа, тамыз айының соңына дейін пилоттық жоба аясында Астана мен Жезқазғандағы 129 мектепте қоқысты бөлек жинауға арналған мыңнан астам экобокс орнатылды», — деді Ерлан Нысанбаев.
Министр бұл шаралар полигондарға жіберілетін қалдық көлемін азайтып, әрі өскелең ұрпақтың экологиялық санасын дамытуға мүмкіндік беретінін атап өтті.
Жасыл экономика және табиғатты қайта қалпына келтіру
Мемлекет басшысы «Әділетті Қазақстан: заң мен тәртіп, экономикалық өсім, қоғамдық оптимизм» атты Қазақстан халқына Жолдауында орман-тоғайды көбейту бүкіл елді жұмылдыратын нағыз халықтық идеяға айналуы керек екенін атап өтті. «Таза Қазақстан» бастамасы аясында елімізде кең ауқымда көгалдандыру жұмыстары жүргізіліп, орман алқаптарының аумағы ұлғайып келеді.
«Атап айтқанда, мемлекеттік орман қоры аумағына 1 млрд 369 млн көшет, оның ішінде Арал теңізінің құрғаған түбіне сексеуіл көшеттерінің 48,7 млн данасы егілді», — деп мәлімдеді Ерлан Нысанбаев.
Былтыр жыл соңында Қазалыда 33 га алаңға жылына 3 млн көшет беретін орман питомнигінің құрылысы аяқталды. Агротехникалық талаптар ескеріле отырып, питомниктегі 10 га алаңға сексеуіл тұқымы егілді.
Биыл ауданы 15 га питомникті жобалау және Аралдың құрғаған түбінде тікелей ұңғымыларды бұрғылау жұмыстары жүргізілуде, қызметкерлер үшін өндірістік контейнерлер (модульдер) жеткізілді.
Экологияға көмектесетін цифрлық құралдар
Президенттің «Әділетті Қазақстан: заң мен тәртіп, экономикалық өсім, қоғамдық оптимизм» атты Қазақстан халқына Жолдауын және Мемлекет басшысының өзге де тапсырмаларын жүзеге асыру шеңберінде республикада өмірдің барлық салаларын цифрландыру бойынша жұмыстар қарқынды жүргізілуде.
Қазіргі заманғы технологиялар экологиялық сын-қатерлерге жедел ден қою үшін де белсенді қолданылады. 2024 жылдан бастап Қазақстанда @TazaQazBot телеграм-боты жұмыс істейді, оның көмегімен азаматтар өз елді мекендерінде экология және абаттандыру саласындағы мәселелер туралы хабарлай алады.
Платформа жұмысының нәтижесінде:
- 2025 жылдың басынан бастап порталға 16,5 мың өтінім келіп түсті;
- оның ішінде 15 мыңнан астам өтініш орындалды;
- өтініштердің ең көп тараған тақырыптары: аумақтарды жинау (4 965 хабарлама), қоқыстарды шығару (1181 өтінім), тротуарларды күтіп ұстау және көшелерді абаттандыру (1 232 хабарлама).
Пайдаланушыларға ыңғайлы болу үшін бот өтініштерді 21 санат бойынша бөледі, сондай-ақ сұрауларды автоматты түрде тиісті қызметтерге жібереді. Бұл мәселелерді жою үдерісін жеделдетуге және биліктің халықпен өзара іс-қимылының ашықтығын арттыруға мүмкіндік береді.
Таза ел – ортақ игілік
«Таза Қазақстан» экологиялық акциясы басталғаннан бері бүкіл республика бойынша 1,1 мың экологиялық акция өткізілді, оған 10,4 млн-нан астам адам, оның ішінде 586 мың ерікті қатысты.
«Жалпы күш – жігермен 1,6 млн тоннадан астам қалдық жиналып, 859,6 мың гектар аумақ тазартылды», — деп нақтылады Ерлан Нысанбаев.
Бүгінгі таңда «Таза Қазақстан» бастамасы жүйелі тәсіл, саяси ерік-жігер мен азаматтардың белсенді қатысуы нақты нәтиже бере алатынын көрсететті. Ел тұрақты экологиялық даму бағытында айқындады, бұл бастама әрбір тұрғынның қоршаған орта үшін жауапкершілік мәдениетін қалыптастыру үшін берік негіз жасайды.
Экологиялық қозғалысқа кез келген адам қосыла алады: сенбіліктерге қатысу, қоқыстарды сұрыптау, ағаш отырғызу, балаларды экологиялық әдеттерге үйрету – мұның бәрі Қазақстанның таза, қауіпсіз және жасыл болашағына қосқан үлесі.
Послание Президента 2024: экологическое движение «Таза Қазақстан» объединило более 10,4 млн человек
По инициативе Главы государства Касым-Жомарта Токаева в стране проводится масштабная республиканская экологическая акция «Таза Қазақстан». Целью этой инициативы является не только улучшение экологической ситуации в стране, но и формирование у граждан экологически ответственного мышления, поддержание чистоты ума и помыслов, патриотизм, развитие культуры бережного отношения к природе, а также активизация участия населения в вопросах охраны окружающей среды.
Экологическое движение в Казахстане становится все более осознанной частью общественной жизни. Все больше казахстанцев поддерживают чистоту своих дворов, улиц, парков, активно участвуют в посадке деревьев, субботниках и других мероприятиях, направленных на улучшение экологии и качества жизни. С начала старта инициативы в экологических акциях приняли участие более 10,4 млн человек.
Государственные меры и законодательные изменения
Параллельно с общественными инициативами, Правительство в рамках реализация Послания Президента «Справедливый Казахстан: закон и порядок, экономический рост, общественный оптимизм» и иных поручений Главы Государства проводит масштабную работу по модернизации экологической политики. Одним из ключевых направлений стала цифровизация экологического контроля, внедрение передовых природоохранных технологий, а также обновление нормативно-правовой базы, регулирующей вопросы охраны окружающей среды.
Во исполнение поручения Президента Касым-Жомарта Токаева в октябре 2024 года было принято Постановление Правительства, утвердившее Концепцию развития экологической культуры «Таза Қазақстан» на 2024-2029 годы. Этот документ определяет стратегическое направление государственной политики в сфере формирования экологических ценностей в обществе.
Основные направления Концепции «Таза Қазақстан»
Концепция ориентирована на комплексный подход к формированию экологической культуры. Среди ключевых направлений:
- развитие экологического мышления и поведения населения;
- создание системы стимулов к экологически ответственному образу жизни;
- экологическое образование и просвещение;
- широкое информационное освещение вопросов экологии.
«Концепция направлена на формирование у граждан уважения к природе, осознание важности охраны окружающей среды и активное участие в решении экологических проблем», — подчеркнул министр экологии и природных ресурсов РК Ерлан Нысанбаев
Особое внимание уделяется роли бизнеса и крупных предприятий – они рассматриваются как важные партнеры в реализации природоохранных инициатив. Многие компании в Казахстане уже участвуют в мероприятиях под эгидой «Таза Қазақстан», внедряют устойчивые технологии и поддерживают экопроекты в регионах своего присутствия.
Для реализации Концепции разработан План действий, включающий конкретные мероприятия по озеленению территорий, развитию эковолонтерского движения, проведению экологических конкурсов и активной работе с населением по вопросам устойчивого развития. Кроме того, местные исполнительные органы утвердили региональные планы, что позволяет адаптировать инициативу под особенности каждого региона страны.
Масштабное участие и региональные акции
С начала 2025 года в рамках республиканской инициативы «Таза Қазақстан» по всей стране проведено более 767 мероприятий. Среди них – известные экологические акции, уже ставшие традиционными:
- «Таза кәсіп – таза аймақ» – чистое производство для чистого региона,
- «Киелі мекен» – охрана природных и священных мест,
- «Таза өлке» – общее очищение территорий,
- «Мөлдір бұлақ» – сохранение чистоты родников и водоемов.
Каждая из этих акций вносит вклад в улучшение состояния окружающей среды и объединяет усилия различных слоев общества: граждан, бизнеса, студентов, школьников и представителей власти.
Управление отходами: от проблемы – к решению
Глава государства в Послании «Справедливый Казахстан: закон и порядок, экономический рост, общественный оптимизм» отметил, что за несколько месяцев в рамках акции «Таза Қазақстан» наведен порядок в сотнях тысячах дворов, собрано миллионы тонн мусора. Благодаря подобным инициативам в стране укореняется новая культура, новая общественная этика. Посредством таких дел формируется новое качество нашей нации.
Одним из ключевых направлений Концепции «Таза Қазақстан» является ответственное обращение с отходами. По официальным данным, ежегодно в Казахстане образуется более 4,5 млн тонн коммунальных отходов. При этом уровень переработки в 2024 году составил 25,8%, что требует дальнейших усилий по развитию инфраструктуры и информированию населения.
С этой целью в городах страны активно внедряются экобоксы и фандоматы, принимающие вторсырье и поощряющие граждан бонусами за сданный пластик и алюминий. Уже сегодня частный бизнес установил более 100 фандоматов в таких крупных городах, как Астана, Алматы, Актобе и Усть-Каменогорск.
«Кроме того, до конца августа в рамках пилотного проекта в 129 школах Астаны и Жезказгана появится более 1 тыс. экобоксов для раздельного сбора мусора», — добавил Ерлан Нысанбаев.
Министр отметил, что такие меры позволяют снижать объем отходов, направляемых на полигоны, и одновременно развивать экологическое сознание у подрастающего поколения.
Зеленая экономика и восстановление природы
Глава государства в Послании «Справедливый Казахстан: закон и порядок, экономический рост, общественный оптимизм» подчеркнул, что идея увеличения лесных массивов должна стать по-настоящему народной. В рамках инициативы «Таза Қазақстан» продолжается масштабное озеленение страны и увеличение площади лесного покрова.
«Так, на территории государственного лесного фонда высажено более 1,3 млрд сеянцев, в том числе на осушенном дне Аральского моря осуществлена посадка 48,7 млн штук сеянцев саксаула», — сообщил Ерлан Нысанбаев.
Для устойчивого развития лесного хозяйства завершено строительство лесного питомника в городе Казалинск, который имеет мощность 3 млн сеянцев в год и занимает площадь 33 га. В питомнике уже произведен посев семян саксаула на 10 га с учетом всех агротехнических требований.
В текущем году ведутся проектные работы по созданию нового питомника площадью 15 га и бурению скважин на осушенном дне Арала. Также осуществляется поставка контейнеров (модулей) для проживания и работы сотрудников.
Цифровые инструменты в помощь экологии
В рамках реализации Послания Президента «Справедливый Казахстан: закон и порядок, экономический рост, общественный оптимизм» и иных поручений Главы Государства в республике активно проводятся работы по цифровизации всех сфер жизнедеятельности.
Современные технологии активно применяются в том числе и для оперативного реагирования на экологические вызовы. С 2024 года в Казахстане работает телеграм-бот @TazaQazBot, с помощью которого граждане могут сообщать о проблемах в сфере экологии и благоустройства в своих населенных пунктах.
Благодаря работе платформы:
- с начала 2025 года на портал уже поступило 16,5 тыс. заявок;
- из них исполнено более 15 тыс. обращений;
- наиболее частые темы обращений: уборка территорий (4 965 сообщений), вывоз мусора (1181 заявок), содержание тротуаров и благоустройство улиц (1 232 сообщений).
Для удобства пользователей бот распределяет обращения по 21 категориям, а также автоматически направляет запросы в соответствующие службы. Это позволяет ускорить процесс устранения проблем и повысить прозрачность взаимодействия власти с населением.
Чистая страна — общее дело
С начала экологической инициативы «Таза Қазақстан» по всей республике проведено порядка 1,1 тыс. экологических акций, в которых приняли участие более 10,4 млн человек, включая 586 тыс. волонтеров.
«Общими усилиями было собрано свыше 1,6 млн тонн отходов, очищено 859 тыс. гектаров территории», — уточнил Ерлан Нысанбаев.
Сегодня можно с уверенностью утверждать, что инициатива «Таза Қазақстан» демонстрирует, что системный подход, политическая воля и активное участие граждан могут приносить реальные плоды. Страна движется в направлении устойчивого экологического развития, при этом создавая прочную основу для формирования культуры ответственности за окружающую среду у каждого жителя.
Присоединиться к экологическому движению может любой: участие в субботниках, сортировка мусора, посадка деревьев, обучение детей экологическим привычкам – все это вклад в чистое, безопасное и зеленое будущее Казахстана.